یادداشت‌ها
چیزهایی که موقع ساختن نرم‌افزار یاد گرفته‌ام و نوشته‌ام — دربارهٔ بک‌اند، فرانت‌اند، زیرساخت و هوش مصنوعی کاربردی.
- نجات پروژهٔ نیمه‌کاره: بازنویسی کنیم یا ترمیم؟ چطور بدون عجله تصمیم بگیریم
برنامه‌نویس قبلی رفته، کد نیمه‌کاره است و سیستم کند و شکننده شده. اولین وسوسه «همه‌چیز را از اول بنویسیم» است. این نوشته می‌گوید اول چه چیزی را باید بررسی کنی، سه مسیر چه هزینه‌ای دارند و چطور در یک روز بفهمی کدام برای تو درست است.
- وردپرس، کد اختصاصی یا سرویس آماده؟ چطور بدون فریب‌خوردن تصمیم بگیریم
هر کسی که به تو می‌فروشد، جواب را همان چیزی می‌داند که خودش می‌فروشد. این راهنما جواب را از سؤال‌هایی بیرون می‌کشد که فقط به کسب‌وکار تو بستگی دارند: چه چیزی منحصربه‌فرد توست، چقدر تغییر می‌کند و هزینهٔ واقعی نگهداری چقدر است.
- هوش مصنوعی برای کسب‌وکار کوچک: کجا واقعاً جواب می‌دهد و کجا پولت را می‌سوزاند
همه می‌گویند «هوش مصنوعی اضافه کن». کمتر کسی می‌گوید کجا ارزشش را دارد. این نوشته پنج کاری که امروز واقعاً خوب جواب می‌دهند، چهار جایی که شکست می‌خورند و سه سؤال قبل از سفارش را می‌گوید — بدون جادو.
- قرارداد با برنامه‌نویس فریلنسر: ده بندی که هر دو طرف را از دعوا نجات می‌دهد
لازم نیست قرارداد بیست‌صفحه‌ای باشد. ولی بیشتر دعواهای پروژه‌های نرم‌افزاری سر چند چیز تکراری است که اگر از اول نوشته شود، هیچ‌وقت دعوا نمی‌شود. این ده بند را بخوان و یک صفحه بنویس.
- چرا پروژه‌های نرم‌افزاری دیر و گران تمام می‌شوند؟ هفت دلیل واقعی و راه جلوگیری از هر کدام
بیشتر وقت‌ها دلیل دیر و گران شدن یک پروژه، کد بد نیست. چیزهایی است که پیش از اولین خط کد اتفاق افتاده‌اند. این هفت دلیل رایج را می‌گوید، و برای هر کدام کاری که قبل از شروع از دستت برمی‌آید.
- MVP چیست؟ نسخهٔ اول محصول را چطور بسازیم که پولت هدر نرود
MVP یعنی «نسخهٔ ارزان و بی‌کیفیت» نیست. یعنی کوچک‌ترین چیزی که بتواند خطرناک‌ترین فرض تو را امتحان کند. این نوشته می‌گوید چطور آن فرض را پیدا کنی و چه چیزی را در نسخهٔ اول بگذاری و چه چیزی را نه.
- بریف پروژهٔ نرم‌افزاری چطور بنویسیم؟ قالبی که برنامه‌نویس واقعاً بتواند رویش کار کند
خیلی از پروژه‌های نرم‌افزاری با یک پیام دوخطی شروع می‌شوند: «یک سایت فروشگاهی می‌خواهم، قیمتش چنده؟» این نوشته می‌گوید یک بریف خوب چه چیزهایی دارد، هر بخشش چرا لازم است و چطور در ده دقیقه یکی بنویسی.
- مهندس نرم‌افزار فریلنسر و دورکاری: چه کارهایی را می‌شود سپرد و چه کارهایی را نه
دورکاری برای بیشترِ کارهای نرم‌افزاری خوب جواب می‌دهد، ولی نه برای همه‌شان. این نوشته می‌گوید کدام کارها دورکار بهتر پیش می‌روند، کجا باید مراقب باشی، و چطور بدون میکرومنیجمنت کیفیت را کنترل کنی.
- فریلنسر، شرکت نرم‌افزاری یا کارمند تمام‌وقت؟ کدام برای پروژهٔ تو درست است
سه راه برای ساختن نرم‌افزار داری و هر کدام هزینه و ریسک متفاوتی دارند — نه فقط از نظر پول، بلکه از نظر زمانی که خودت باید بگذاری. این مقایسه کمک می‌کند بفهمی کدام به وضعیت تو می‌خورد.
- هزینهٔ استخدام برنامه‌نویس فریلنسر چطور تعیین می‌شود؟
هیچ‌کس نمی‌تواند بدون دیدن صورت‌مسئله عدد درستی بدهد — و هر کسی که بدهد، بعداً پسش می‌گیرد. این نوشته می‌گوید قیمت یک پروژهٔ نرم‌افزاری از کجا می‌آید، سه مدل قیمت‌گذاری چه تفاوتی دارند و هزینه‌های پنهان کجا قایم شده‌اند.
- برنامه‌نویس فول‌استک کیست و کِی واقعاً به او نیاز داری؟
فول‌استک یعنی کسی که هم سمت سرور و هم سمت کاربر را می‌سازد. ولی سؤال مهم‌تر این است: برای پروژهٔ تو یک فول‌استک درست‌تر است یا یک تیم تخصصی؟ این نوشته تفاوت را بدون اغراق توضیح می‌دهد.
- استخدام برنامه‌نویس فریلنسر: راهنمای کارفرما برای اینکه انتخاب اشتباه نکنی
بیشتر پروژه‌های شکست‌خورده به‌خاطر بلد نبودن برنامه‌نویس شکست نمی‌خورند؛ به‌خاطر مبهم بودن صورت‌مسئله شکست می‌خورند. این راهنما می‌گوید قبل از استخدام برنامه‌نویس فریلنسر چه چیزی را باید مشخص کنی، چطور مهارت واقعی را بسنجی و کدام نشانه‌ها یعنی فرار کن.
- قرار بود عاشقِ ساختن باشیم
حالِ دنیای فناوری از وقتی بدتر شد که همه‌چیز به اثباتِ ارزش تبدیل شد. به نظرم یکی از بدترین اتفاق‌ها...
- هوش مصنوعی صنعت را عوض کرد، اما نه دلیل عشقم به کامپیوترها را
این متن را به این خاطر نوشتم که مست بودم، حال‌وهوای نوستالژیک داشتم و برای آیندهٔ شغلی‌ام هم می‌ترسیدم. زمانی بود که…
- تسلط بر لاراول مدرن: قابلیت‌های پیشرفته، معماری تمیز، تست و کارایی خیره‌کننده در Laravel 12+
لاراول در سال‌های اخیر تحول چشمگیری داشته است. لاراول ۱۱ و ۱۲ اسکلتی سبک‌تر ارائه می‌کنند،...
- پشت‌صحنهٔ مهندسی پلتفرم: ساخت پلتفرم داخلی توسعه‌دهندگان (IDP) برای تیم‌های بک‌اند شما
هشت ماه پیش، تیم بک‌اند ۱۰ نفرهٔ ما داشت در تیکت‌ها غرق می‌شد: «به یک محیط staging نیاز دارم…»
- پاسخ به رخداد و پست‌مورتم‌های بدون سرزنش: نوشتن Runbookهای بهتر و تعریف بهتر SLO/SLI
سرویس checkout ما ساعت ۲ بامداد یک روز جمعه از کار افتاد. تا وقتی دوباره آن را برگرداندیم، شش ساعت فروش را از دست داده بودیم...
- ساخت بک‌اندهای AI-native – پایپ‌لاین‌های RAG، فراخوانی تابع (Function Calling)، نسخه‌بندی پرامپت و مشاهده‌پذیری LLM
دو ماه پیش، چت‌بات پایگاه دانش داخلی‌مان با اطمینان کامل به یکی از کارشناسان پشتیبانی گفت که سیاست بازگشت وجه ما…
- از مونولیت به مونولیت ماژولار و سپس میکروسرویس‌ها: الگوهای واقع‌بینانهٔ مهاجرت
در یک دههٔ گذشته در سه «مهاجرت به میکروسرویس» شرکت داشته‌ام. دو مورد به‌طرز تماشایی شکست خوردند…
- تکنیک‌های پیشرفتهٔ Tailwind CSS
Tailwind CSS شیوهٔ نوشتن CSS را متحول کرده است. بیایید تکنیک‌های پیشرفته‌ای را بررسی کنیم که استایل‌دهی شما را…
- بهینه‌سازی عملکرد React: تکنیک‌های پیشرفته برای اپلیکیشن‌هایی با سرعت برق‌آسا
عملکرد برای تجربهٔ کاربری و سئو حیاتی است. یک اپلیکیشن React کُند می‌تواند به افزایش...
- بهینه‌سازی سئو در Next.js: راهنمای کامل برای کسب رتبهٔ بالاتر
سئو برای موفقیت هر وب‌سایتی حیاتی است. Next.js ابزارهای قدرتمندی برای ساخت اپلیکیشن‌های سازگار با سئو...
- لاراول توزیع‌شده: معماری‌های رویدادمحور با کارایی بالا
در محیط‌های توزیع‌شده، «Fire and Forget» دستورالعملی تضمینی برای خرابی داده‌هاست. معماری پیشرفتهٔ لاراول...
- الگوهای پیشرفتهٔ تایپ‌اسکریپت: کدی Type-Safe که مقیاس‌پذیر می‌ماند
سیستم تایپ تایپ‌اسکریپت فوق‌العاده قدرتمند است. این راهنما الگوهای پیشرفته‌ای را بررسی می‌کند که به شما کمک می‌کنند...
- توسعهٔ مدرن PHP: بهترین شیوه‌ها برای امروز
PHP در سال‌های اخیر تحول چشمگیری داشته است. PHP 8.x قابلیت‌های قدرتمندی به همراه دارد که نوشتن کدی تمیزتر و کارآمدتر را ممکن می‌کند…
- ترفندهای پیشرفتهٔ پایتون: ویژگی‌هایی از زبان که هر توسعه‌دهندهٔ ارشدی باید بداند
سادگی پایتون، عمقی باورنکردنی را در خود پنهان کرده است. این راهنما ویژگی‌های پیشرفته‌ای از زبان را بررسی می‌کند که…
- داکر برای Production: راهنمای کامل کانتینری‌سازی اپلیکیشن‌های وب
داکر شیوهٔ deploy کردن اپلیکیشن‌ها را متحول کرده است. این راهنمای جامع همه‌چیز را پوشش می‌دهد؛ از...
- راهنمای استقرار در Kubernetes: از توسعه تا Production
Kubernetes به استاندارد ارکستریشن کانتینرها تبدیل شده است. این راهنما استقرار اپلیکیشن‌ها روی Kubernetes را با پیکربندی‌های آمادهٔ Production پوشش می‌دهد...
- طراحی APIهای RESTful: بهترین شیوه‌ها برای ساخت APIهای مقیاس‌پذیر
یک API که به‌خوبی طراحی شده باشد، پایه و اساس هر اپلیکیشن موفقی است. این راهنما بهترین شیوه‌ها را پوشش می‌دهد...
- استراتژی‌های Caching در Redis: از مبانی تا الگوهای پیشرفته
Redis فقط یک cache نیست — بلکه یک سرور همه‌کارهٔ ساختارهای داده است که می‌تواند به‌شکل چشمگیری...
- طراحی سیستم و معماری نرم‌افزار: ساخت سیستم‌های مقیاس‌پذیر
طراحی سیستم هنر ساخت سیستم‌های مقیاس‌پذیر، قابل‌اعتماد و قابل‌نگهداری است. این راهنما اصول بنیادی و الگوهای پیشرفته را پوشش می‌دهد...
- بهینه‌سازی عملکرد MySQL: از کوئری‌های کند تا دیتابیسی برق‌آسا
عملکرد دیتابیس اغلب گلوگاه اپلیکیشن‌های وب است. این راهنما به‌صورت جامع...
- معرفی strfi: کامل‌ترین کتابخانهٔ ابزارهای کار با رشته برای جاوااسکریپت و تایپ‌اسکریپت
با هیجان فراوان strfi را معرفی می‌کنم؛ مجموعه‌ای جامع، بدون وابستگی و tree-shakeable از بیش از ۱۵۰ تابع خالص کار با رشته برای پروژه‌های مدرن جاوااسکریپت و تایپ‌اسکریپت.
SEPEHR.SYS — همه‌چیز در همین مرورگر اجرا می‌شود.